درد پشت و شکم

 

کمر درد و درد زیر شکم به صورت همزمان، می‌تواند نشانه مشکلات مختلفی باشد. شناسایی دقیق علت این درد مهم است تا درمان مناسب صورت گیرد.

 

در این مقاله به برخی علل مهم و شایع درد همزمان شکم و کمر پرداخته می‌شود. هر کدام از این علل همراه با نحوه بروز علائم، تشخیص و درمان توضیح داده شده است. دلیل درد شکم و کمر در دوران بارداری نیز در ادامه آمده است.

 

در نهایت به مواردی که باید به پزشک مراجعه شود، اشاره خواهد شد تا بیمار بتواند در صورت نیاز اقدام لازم را انجام دهد. امید است این مقاله در شناخت بهتر درد شکم و کمر و درمان مناسب آن مفید واقع شود.

 

 

1. سنگ کلیه

در مورد سنگ کلیه، معمولاً تجربه درد شدید در قسمت پایین کمر در سمت چپ یا راست یا هر دو طرف وجود دارد. با این حال، گاهی این درد ممکن است به ناحیه شکم نیز سرایت کند. همچنین سنگ کلیه می‌تواند باعث التهاب در کلیه‌ها، مجاری ادراری و مثانه شود که خود می‌تواند خطر عفونت را افزایش دهد و باعث درد پشت و بالای بالای شکم شود. 

 

برای شناخت بهتر علائم احتمالی سنگ کلیه، بیشتر مطالعه کنید و در صورت مشکوک بودن به این بیماری، علائم آن را بررسی نمایید.

 

اقدامات لازم: برای تعیین اندازه سنگ کلیه و شروع درمان، که می‌تواند درد را کاهش دهد و سنگ را برطرف سازد، باید به مرکز درمانی مراجعه کرد. همچنین در مورد درمان‌های خانگی برای سنگ کلیه که می‌توانید به عنوان تکمیلی بر روی درمان پزشکی تجویز شده استفاده کنید، مطالعه کنید.

 

2. مشکلات ستون فقرات

آرتروز کمر و ستون فقرات عامل ایجاد درد نزدیک گردن یا کمر است. اگرچه مشکلات ستون فقرات بیشتر بر خود ستون فقرات تأثیر می‌گذارد، اما ممکن است درد به سمت شکم نیز سیر کند.

 

اقدامات لازم: برای تشخیص اینکه آیا تغییراتی در ستون فقرات قابل مشاهده است یا خیر، باید به متخصص ارتوپدی مراجعه و عکس‌برداری با اشعه ایکس از ستون فقرات انجام شود. همچنین برای بهبود وضعیت بدن و جلوگیری از وخیم‌تر شدن مشکل یا بروز عوارضی مانند ساییدگی دیسک یا استئوفیتوز(به وجود آمدن خارهای استخوانی ستون فقرات)، می‌توان از داروهای آرام‌بخش، ضدالتهاب و فیزیوتراپی برای درمان درد کمر و شکم استفاده کرد.

 

3. گاز روده و نفخ

در برخی موارد، تجمع گازهای روده می‌تواند باعث ایجاد درد در نواحی کمر و شکم و همچنین بروز نفخ شود. درد ممکن است تیز یا مبهم باشد و تمایل دارد از یک قسمت شکم شروع شده و به قسمت‌های پشت سیر کند. 

 

اقدام لازم: نوشیدن چای رازیانه و سپس پیاده‌روی حدود 40 دقیقه ممکن است برای دفع طبیعی گاز مؤثر واقع شود. در صورت عدم بهبود درد، می‌توان برای کاهش درد ناشی از نفخ، دم کرده آلو بنوشید چون عضلات روده را تحریک کرده و به دفع گاز کمک می‌کند. میوه‌ها و سبزیجات تازه مصرف کنید و در طول روز کافی آب بنوشید. چای بابونه و بادرنجبویه نیز ممکن است برای تسکین درد شکم ناشی از نفخ مفید باشند.

 

4. التهاب کیسه صفرا

التهاب کیسه صفرا معمولاً در اثر سنگ کیسه صفرا ایجاد می‌شود. این وضعیت می‌تواند منجر به درد ناحیه شکم، سنگینی معده، آروغ زدن، نفخ، حالت تهوع و استفراغ به ویژه پس از مصرف غذاهای چرب شود. احتمال احساس همزمان درد شکم و کمردرد وجود دارد که در این صورت باید به پزشک مراجعه کرد.

 

اقدامات لازم: توصیه می‌شود برای انجام سونوگرافی و تأیید وجود سنگ کیسه صفرا، به متخصص گوارش مراجعه کنید. متخصص نیاز به عمل جراحی و برداشتن کیسه صفرا را ارزیابی خواهد کرد. همچنین احتمالا برخی درمان‌های خانگی برای سنگ کیسه صفرا را که می‌توان به عنوان درمان تکمیلی همراه با درمان پزشکی استفاده کرد.

 

5. بیماری های التهابی روده

بیماری‌های روده مانند سندرم روده تحریک‌پذیر، عموماً باعث درد شکم می‌شوند که می‌تواند به صورت مقطعی به پشت سرایت پیدا کند. علاوه بر احساس درد شکم و درد کمر، احتمال درد زیر شکم، اسهال یا یبوست و نفخ وجود دارد.

 

در مورد یکی دیگر از بیماری‌های شایع روده به نام بیماری کرون نیز بیشتر مطالعه کنید و چگونگی بروز آن را بیاموزید.

 

اقدام لازم: باید علائم روده خود را تحت نظر داشته باشید و سعی کنید علل یبوست، نفخ یا اسهال را شناسایی نمایید. مشاوره با متخصص گوارش می‌تواند برای ارزیابی سایر علائم مفید واقع شود. احتمالاً برای تایید تشخیص و شروع درمان باید آزمایشات مربوطه انجام گیرد.

 

6. پانکراتیت (التهاب لوزالمعده)

پانکراتیت بیماری جدی و نیازمند مراقبت فوری پزشکی است. احتیاج به جراحی بسته به شدت علائم تعیین می‌شود. درد پانکراتیت در ابتدا می‌تواند قسمت فوقانی شکم و نزدیک دنده‌ها را درگیر کند. سپس ممکن است به پشت سوق یابد. با وخامت التهاب، شدت درد افزایش یافته و در ناحیه لوزالمعده متمرکز می‌شود.

 

اقدامات لازم: برای تایید پانکراتیت باید به اورژانس مراجعه کرد. درمان معمولاً شامل مسکن، ضدالتهاب و آنزیم برای تقویت عملکرد پانکراس است. بر اساس علت التهاب مانند انسداد، تومور یا عفونت، ممکن است آنتی‌بیوتیک یا حتی جراحی ضروری باشد. پزشک همچنین رژیم غذایی مناسب پانکراتیت تجویز می‌دهد تا به کاهش علائم کمک کند.

 

7. لومباگو

کمردرد یا لومباگو، دردی است که می‌توان در قسمت میانی کمر نیز احساس کرد، به ویژه پس از اعمال فشار شدید مانند بالارفتن از پله‌ها یا حمل بارهای سنگین. نشستن یا ایستادن بلندمدت می‌تواند درد را تشدید و به شکم سرایت میکند و در صورت سرایت به باسن یا پاها، نشانه التهاب عصب سیاتیک است.

 

اقدامات لازم: قراردادن کمپرس گرم بر روی کمر می‌تواند درد خفیف تا متوسط را تسکین دهد. برای انجام آزمایش و شروع درمان باید به ارتوپد مراجعه کرده و در روند درمان از فیزیوتراپی استفاده نمود. حرکات کششی کمر را انجام دهید تا درد کاهش یابد.

 

8. پیلونفریت

پیلونفریت، التهاب دستگاه ادراری فوقانی است که کلیه‌ها و مجاری ادراری را درگیر می‌کند. دلایل آن وجود باکتری‌های وارد شده به این ناحیه یا مشکلات دستگاه ادراری تحتانی است. این وضعیت معمولاً باعث کمردرد شدید (در سمت کلیه مبتلا)، درد زیرشکم، تب بالا همراه با لرز یا لرزش، ضعف عمومی، تهوع و استفراغ می‌شود.

 

اقدامات لازم:  باید به اورژانس مراجعه کرد زیرا ممکن است برای تسکین درد و تب، آنتی‌بیوتیک مورد نیاز باشد. پزشک غالباً آزمایش خون و ادرار را تجویز می‌دهد.

 

 

درد شکم و پشت در دوران بارداری

 

کمردردی که در ابتدای بارداری به شکم سرایت می‌کند ممکن است به دلیل مشکل عصب بین‌دنده‌ای باشد که می‌تواند به دلیل رشد شکم در طول بارداری رخ دهد. البته، این کمردرد می‌تواند نشانه‌ای از انقباضات رحمی نیز باشد که در ابتدای بارداری رخ می‌دهند. اگر درد از ناحیه شکم شروع شده و سپس به سمت پشت سوق می‌یابد، ممکن است ناشی از پدیده رفلاکس معده باشد که در دوران بارداری به دلیل افزایش حجم رحم و فشرده شدن معده شایع است.

 

احساس درد ناشی از نورالژی(درد عصب) بین دنده‌ای تیز و نزدیک به دنده‌ها خواهد بود. کمردردی که تا پایین شکم ادامه دارد ممکن است حاصل انقباضات رحمی باشد که در آخرین ماه‌های بارداری و هنگام زایمان رخ می‌دهند.

 

برای رفع کمردرد ناشی از نورالژی بین دنده‌ای، می‌توان کمپرس گرم را روی ناحیه درد قرار داد. همچنین بدن را می‌توان به سمت مخالف جهت درد متمایل کرد. متخصص زنان و زایمان ممکن است مکمل ویتامین B تجویز کند که می‌تواند در بهبود درد اعصاب محیطی مؤثر باشد. برای درمان رفلاکس معده باید از رژیم غذایی سبک استفاده شده و بعد از غذا از دراز کشیدن و خوابیدن خودداری نمود. البته در این زمینه می‌توان از روش‌های دیگری نیز برای تسکین کمردرد در دوران بارداری استفاده کرد که توصیه می‌شود با آنها نیز آشنا شوید.

 

چه زمانی به پزشک مراجعه کنیم

هنگامی که کمردرد شما به شکم سرایت میکند و دارای ویژگی‌های زیر است، مراجعه به پزشک ضروری است:

 

• بسیار شدید است و در فعالیت‌های روزمره مانند خوردن، خوابیدن یا راه رفتن اختلال ایجاد می‌کند.

 

• دردی که پس از سقوط، جراحت یا ضربه ظاهر می‌شود.

 

• دردی که بعد از یک هفته بدتر می‌شود. 

 

• دردی پشت و درد شکمی که بیش از یک ماه طول کشیده است.

 

• دردی که همراه با آن علائم دیگری مانند بی‌اختیاری مدفوع یا ادرار، تب، گزگز در پاها یا اسهال همراه است.

 

در این موارد، درد ممکن است ناشی از شرایط جدی‌تر مانند التهاب اندام یا سرطان باشد. لذا باید برای انجام آزمایشات مانند اشعه ایکس یا سونوگرافی و شروع درمان مناسب، در اسرع وقت به بیمارستان مراجعه کرد.